Theater en concerten beleven met een schrijftolk
Ik geniet enorm van theater, musicals en concerten. Een voorstelling van Herman van Veen, Mathilde Santing of een musical als Foxtrot kan mij diep raken. Maar om echt te kunnen genieten, heb ik meer nodig dan alleen goed geluid. Voor mij bestaat een complete theaterbeleving uit drie onderdelen: goede hoorondersteuning, meelezen van de teksten en – als het kan – een rustige plek om in de pauze even bij te komen. In deze blog vertel ik hoe een schrijftolk daarbij een wereld van verschil maakt.
Wat doet een schrijftolk eigenlijk?
Bij de musical Foxtrot in Theater DeLaMar zat ik samen met een theatermaatje met een tablet op een standaard voor me. Zij dacht aanvankelijk dat de schrijftolk tijdens devoorstelling alles live intypte. Dat lijkt logisch, maar zo werkt het niet.
Schrijftolken vragen vooraf het script op en voeren de teksten van tevoren in. Tijdens de voorstelling zorgen zij ervoor dat de tekst synchroon loopt met wat er op het podium gebeurt. Kleine wijzigingen kunnen ze direct aanpassen. Daarnaast regelen zij met het theater een geschikte plek om ongestoord te kunnen ondertitelen.
Ik blijf het indrukwekkend vinden hoeveel voorbereiding daarbij komt kijken en ze mij ontzorgen.
Nieuwsgierige reacties
In de pauze word ik vaak aangesproken. Zo vertelde iemand onlangs dat haar slechthorende vriendin niet meer mee wilde naar het theater. Ze vroeg waar je zo’n tablet kon krijgen.
Ook zijn er regelmatig bezoekers die nieuwsgierig over mijn schouder meelezen. Het blijft bijzonder hoe een schrijftolk niet alleen mij helpt, maar ook gesprekken op gang brengt over toegankelijkheid.
Zelf een schrijftolk meenemen
Natuurlijk bestaat Theater met Tolk, een prachtig initiatief. Maar het aanbod sluit niet altijd aan bij mijn agenda, plaats of mijn persoonlijke voorkeur. Daarom neem ik regelmatig zelf een schrijftolk mee.
Steeds meer theaters staan daar positief tegenover. Zo vermeldt Koninklijk Theater Carré (https://carre.nl/pagina/toegankelijkheid) expliciet op de website dat bezoekers een schrijftolk kunnen meenemen.
Hoe regel je een schrijftolk?
Als je gebruik wilt maken van een schrijftolk bij een voorstelling, is het handig om het volgende te regelen:
- Vraag schrijftolkuren aan bij het UWV.
- Zoek een schrijftolk die beschikbaar is.
- Stem af of je alleen gaat of samen met anderen.
- De schrijftolk neemt contact op met het theater voor een geschikte zitplaats en het script.
- Je leest mee via een tablet.
- Het scherm wordt gedimd, zodat andere bezoekers er zo min mogelijk last van hebben.
Primeur in het Concertgebouw
Onlangs ging ik samen met mijn dochter Lizzy naar een concert van Mathilde Santing in Het Concertgebouw. Om de liedteksten en de praatjes tussen de nummers goed te kunnen volgen, nam ik schrijftolk Linda Gomes mee. Zij regelde de contacten met het Concertgebouw en met Mathilde Santing om de teksten te verkrijgen. We kregen een prachtige plek aan de zijkant, met veel beenruimte en voldoende ruimte voor de tablet. In de pauze sprak een suppoost mij aan. “Mevrouw, ik werk hier al 35 jaar, maar dit heb ik nog nooit gezien.”
Toen ik uitlegde waarom de schrijftolk voor mij zo belangrijk was, reageerde hij ontroerd: “Nu snap ik het. Wat mooi.”
Pas later realiseerde ik me dat dit waarschijnlijk de eerste keer was dat er een schrijftolk werd ingezet in het Concertgebouw. Een bijzondere primeur.
Herman van Veen in Carré
Ook bij een voorstelling van Herman van Veen in Koninklijk Theater Carré was de schrijftolk van grote waarde. Dankzij de combinatie van luisteren via de ringleiding en meelezen op de tablet kon ik niet alleen de liedteksten volgen, maar ook alle grapjes en opmerkingen tussendoor. Daardoor beleefde ik de voorstelling als één geheel. Vooraf was ik bang dat anderen zich zouden storen aan de tablet, maar met de nachtstand bleek dat geen enkel probleem.
Meer dan techniek
Een schrijftolk zorgt ervoor dat ik niet alleen de muziek hoor, maar ook de inhoud begrijp. En juist die combinatie maakt het mogelijk om echt mee te lachen, ontroerd te raken en volop te genieten. Dat gun ik iedere doof en slechthorende theater- en concertliefhebber.
Meer informatie
- Filmpje top Fade-out – The Unfunny Experiment https://youtu.be/PslvmDzGwI4?si=Veyt7FbmWAM6kTuY
Een sociaal experiment in het Polanentheater met cabaretier en ervaringsdeskundige Kees van Amstel. Een avondje lachen in het theater, waar niet alle grappen evengoed te volgen waren. - Hoe kun je een schrijftolk of tolk gebarentaal aanvragen en inzetten? Informatie-tolk-aanvragen-en-inzetten_def2.pdf Flyer van Heleen Hummelen (schrijftolk) en Marja de Kinderen (Hoorcoach)
- Agenda van Theater met Tolk voorstellingen Een overzicht van voorstellingen in NGT en/of schrijftolk en meer per regio https://theatermettolk.nl/agenda
- Stichting onbeperkt horen Stichting onbeperkt horen is gestart met de voorbereidingen voor het inclusieve concertconcept Jij HOORT in het theater!. Het concert staat gepland op zondag 11 oktober 2026 in de St. Aegtenkapel in Amersfoort. https://stichtingonbeperkthoren.nl/nieuws/
Tot slot
Voor mij maakt een schrijftolk het verschil tussen “aanwezig zijn” en écht beleven.
Dus houd je van theater of concerten en twijfel je of het wel de moeite waard is? Mijn advies is simpel: Durf het te proberen. Het kan je wereld openen.
Hartelijke groet,
Marja de Kinderen
Hoorcoach Slechthorend Amsterdam
marja@slechthorendamsterdam.nl
06 21 99 18 48
Schrijf je in voor de gratis Hoorkrant https://mailchi.mp/b5e141340c92/tops-en-tips-slechthorendamsterdam
