Dove mensen ervaren nog te vaak barrières, zoals beperkte toegang tot informatie, onderwijs en werk, en lopen nog geregeld tegen vooroordelen aan. Werelddovendag viert de rijke cultuur en identiteit van de dovengemeenschap én is een dag om bewustwording te creëren: het biedt een podium aan dove en slechthorende mensen om aandacht te vragen voor gelijke kansen en hun verhalen te delen. Verhalen zoals dat van Willy Mars: “Je moet moeite doen je wereld groot te houden.”
Bij binnenkomst op PL101 had Willy, docent verpleegkunde, het wel even zwaar. “De akoestiek op de HU is heel matig. Zo’n grote ruimte van harde materialen, die alle geluiden weerkaatst, daar kan ik slecht tegen.” Gelukkig spreek ik haar in een kleine ruimte met iets van tapijt erin. Het gesprek wordt opgenomen; het getik op een toetsenbord zou voor Willy erg storend zijn. En het is belangrijk duidelijk zichtbaar te praten. De coronacrisis met zijn mondkapjes was voor haar extra vervelend.
Willy is (nog) niet doof, maar slechthorend. “Het begon zo’n zes jaar geleden en er is niets aan te doen; de oorzaak is genetisch (DFNA9). Uiteindelijk zal ik helemaal doof worden. De laatste paar jaar gaat het hard, daarom krijg ik binnenkort een CI; een cochleair implantaat dat elektrische signalen direct naar de gehoorzenuw stuurt.”
Daar heb jij geen last van
Doven en slechthorenden vormen echt verschillende groepen. De dovengemeenschap is best een hechte gemeenschap, vertelt Willy. “Toch is Werelddovendag ook voor slechthorenden heel belangrijk. Die dag gaat immers om bewustwording. Op dat gebied is nog veel winst te behalen voor doven én slechthorenden.”
“Laatst was ergens een kind heel erg aan het schreeuwen, toen zei iemand: Oh, daar heb jij geen last van, dat is wel lekker rustig. Die heeft het niet helemaal begrepen.” Want voordelen, nee, die zijn er niet. “Als dove of slechthorende moet je de hele tijd mensen vragen om er rekening mee te houden. Dan sta je in een groep en maakt iemand een grap. Iedereen giert van het lachen – en jij staat daar maar. Dat is heel ongelukkig. Maar je moet toch de deur uit blijven gaan. Je moet moeite doen je wereld groot te houden.”
Onzichtbare handicap
Gelukkig zijn haar studenten, verpleegkundestudenten, begaan met mensen. “Zij krijgen in hun beroep regelmatig te maken met doven en slechthorenden; voor hen ben ik ook een ervaringsdeskundige. Ze leren dat ze om de beurt moeten praten en niet met spullen moeten kraken, anders kan ik ze niet verstaan. Ook mijn collega’s doen hun best. Dan laten ze mij bijvoorbeeld bij een vergadering als eerste een plaats kiezen, de plaats waarvan ik iedereen het beste kan volgen.”
Maar het gaat natuurlijk niet altijd goed. Zelfs in dit gesprek, over doof- en slechthorendheid, merk ik dat ik soms onbedoeld mijn hand voor mijn mond hou. “Het is een onzichtbare handicap; niemand ziet het aan je, mensen vergeten het ook weer. Je moet er daardoor constant aandacht voor vragen. Het is fijn als mensen er zelf al rekening mee houden. Daarom ben ik blij met Werelddovendag. Bewustwording onder horenden is voor ons ontzettend belangrijk.
Lees meer over Werelddovendag op Doof.nl
Dit interview is geplaatst op het intranet van de Hogeschool Utrecht in het kader van Werelddovendag
Geschreven door Remco Mourits.
